Je staat op een bruiloft in een zaaltje met lage plafonds, de monitor klinkt als een kartonnen doos en het publiek danst. Gefeliciteerd: dit is je realiteit voor de komende vier uur. Een slechte monitor is geen uitzondering, het is de norm. Weten hoe je daarmee omgaat scheidt een avond die werkt van een avond die sloopt.
Wat een slechte monitor eigenlijk doet
Een monitor geeft je terug wat je nodig hebt om te mixen. Niet om te genieten, maar om te werken. Je hoort je cue, je controleert de bas, je voelt wanneer twee tracks uit fase lopen. Als die monitor rammelt, mist je informatie. Niet een beetje, maar structureel.
Goedkope zaalhuur-monitors hebben vaak een overdreven middenbereik. Alles klinkt schril en dichtbij. De lage frequenties verdwijnen of komen vertraagd aan. Dat maakt beatmatchen lastiger dan het hoeft te zijn, omdat de kick niet duidelijk punchend is maar eerder een vage dreun. Je gaat compenseren met je oren, en dat kost energie die je later in de avond nodig hebt.
Daarnaast speelt de positie van de monitor een grote rol. Een monitor die achter je staat of scheef is neergezet, geeft je een compleet ander beeld van de mix dan wat het publiek hoort. Je draait dan eigenlijk op gevoel en gewoonte, niet op wat je werkelijk terugkrijgt.
Eerst meten, dan draaien
Voordat je de eerste track draait, neem je vijf minuten om de monitor te beoordelen. Speel een track die je door en door kent. Eentje waarvan je weet hoe de bas klinkt, hoe de hi-hats zitten, hoe de breakdown aanvoelt. Dat is je referentie.
Stel de EQ op de monitor zo in dat je zoveel mogelijk informatie terugkrijgt. Draai de hoge midden niet te hard op, ook al is de verleiding groot. Je wil helderheid, geen scherpte. Een lichte boost in het lage midden, rond de 200 Hz, helpt je de kick beter te plaatsen zonder dat het modderig wordt.
Zet de monitor niet te hard. Dat klinkt tegenstijdig, maar een te harde monitor maskeert de details die je juist nodig hebt. Je hoort meer wanneer je luistert op een niveau waarbij je nog steeds rustig kunt nadenken. Draai hem op en je verdooft jezelf voor de rest van de avond.
Gebruik je koptelefoon anders dan normaal
Bij een goede monitor gebruik je je koptelefoon puur voor het precueën. Bij een slechte monitor wordt de koptelefoon je primaire instrument. Dat vraagt een andere aanpak.
Mix meer op de koptelefoon dan je gewend bent. Beatmatch volledig in je cans voordat je de fader opent. Controleer de energie van de inkomende track, de toonsoort, de dynamiek. Vertrouw niet op de monitor om je bij te sturen nadat je al in de mix zit.
- Houd je cue-volume consistent door de avond heen
- Gebruik split-cue als je mixer dat ondersteunt, zodat je links het publiek hoort en rechts je cue
- Wissel niet constant tussen koptelefoon en monitor, dat vermoeit je oren sneller
Eén ding dat veel dj’s vergeten: je koptelefoon geeft je ook informatie over de zaal als je hem even half afzet. Wat je dan hoort is de ruimte, het publiek, de reflecties. Dat is waardevolle data, ook als de monitor niets waard is.
De zaal als extra monitor
Een zaal met slechte akoestiek heeft altijd een plek waar de mix het beste klinkt. Dat is zelden achter de draaitafel. Loop tijdens een lange track even naar de dansvloer. Niet om te showen, maar om te horen wat het publiek hoort.
In zaaltjes met lage plafonds stapelt de bas zich op in het midden van de ruimte. Achter de tafel hoor je weinig bas, op de vloer hoor je te veel. Je monitor geeft je dat verschil niet. Door één keer te lopen, weet je hoe je de EQ op je mixer moet bijstellen voor de rest van de avond.
Praat ook even met de geluidsman als die er is. Vraag wat hij hoort aan de FOH-kant. Niet om zijn mening over je setlist, maar om technische feedback. Zit er te veel lage mid in de mix? Klinkt de bovenkant te agressief in de zaal? Die informatie is goud waard en kost je twee minuten.
Setopbouw aanpassen aan wat je niet hoort
Een slechte monitor dwingt je om slimmer te programmeren. Je kunt geen subtiele overgangen maken die afhangen van kleine frequentieverschillen die je toch niet hoort. Kies voor overgangen die ook werken als je ze half blind doet.
Lange intro’s en outro’s zijn je vrienden. Geef jezelf meer tijd om te beatmatchen en te controleren. Een overgang van acht tellen is prima in de studio, maar op een bruiloft met een rammelende monitor kies je liever voor zestien. Niemand in de zaal merkt het verschil, jij wel.
- Vermijd back-to-back tracks met vergelijkbare energie als je de subtiele opbouw niet kunt horen
- Bouw je set op in duidelijke blokken met herkenbare energie-shifts
- Gebruik tracks met een duidelijke, punchy kick als anker in je mix
Verzoeknummers passen hier ook in. Op een bruiloft krijg je toch wel verzoeken. Een verzoekje dat je even uit je ritme haalt is minder erg als je set al in blokken is opgebouwd. Je pakt de draad gewoon weer op bij het volgende blok.
Afspraken maken over het geluid vooraf
Dit is het deel dat de meeste problemen voorkomt. Vraag bij elke boeking naar het geluidsysteem. Niet alleen wattage en merknaam, maar specifiek: wat is de monitor, waar staat die, wie heeft hem als laatste gebruikt en hoe staat hij ingesteld?
Veel opdrachtgevers weten dit niet. Dat is prima, maar dan weet jij dat je een onbekende situatie inloopt en kun je je daarop voorbereiden. Neem je eigen hoofdtelefoon mee die je kent. Neem een kleine referentiespeaker mee als je dat gewend bent. Weet welke tracks op je usb staan die je als testmateriaal kunt gebruiken.
Leg in je opdrachtbevestiging ook vast dat je de monitor mag aanpassen. Niet altijd vanzelfsprekend als het huurapparatuur is die de zaal beheert. Een zin als “dj heeft toegang tot en toestemming voor aanpassing van het monitorvolume en de EQ” klinkt formeel, maar voorkomt discussie op de avond zelf. Je wil geen gesprek voeren met een zaalbeheerder terwijl de eerste gasten al binnenkomen.
Een goede voorbereiding maakt van een slechte monitor een hindernis die je kent. Geen verrassing, geen paniek, gewoon een factor waarmee je rekening houdt. Net als een klein dansvloertje, een late catering of een bruidegom die per se een nummer wil dat je niet op je usb hebt staan. Je lost het op, je draait door, de vloer blijft vol.
Leave a Reply